ترکهبازی، که با نامهای چوببازی یا چوبازی نیز شناخته میشود، یکی از بازیهای سنتی و رزمی ایرانی است که در میان اقوام مختلف، بهویژه در مناطق زاگرسنشین، رواج دارد. این بازی معمولاً در مراسم شادی و جشنها، بهویژه عروسیها، همراه با موسیقی و رقص اجرا میشود.
**روش انجام ترکهبازی**
در این بازی، دو نفر با استفاده از دو چوب با یکدیگر رقابت میکنند:
– **چوب دفاع (پایه):** چوبی بلند و محکم به طول تقریبی یک و نیم متر که توسط مدافع برای دفع حملات استفاده میشود.
– **چوب حمله (ترکه):** چوبی کوتاهتر و نازکتر که مهاجم از آن برای ضربهزدن به مدافع بهره میبرد.
مراحل بازی بهصورت زیر است:
1. **آغاز بازی:** نوازندگان محلی با نواختن ساز و دهل، مردان را به میدان دعوت میکنند.
2. **رقص مقدماتی:** دو نفر با دستمالبازی و حرکات موزون بدن خود را گرم کرده و آماده میشوند.
3. **شروع رقابت:** یکی از بازیکنان چوب دفاع را در دست گرفته و دیگری چوب حمله را. مهاجم با حرکات نمایشی و چرخاندن چوب، سعی در فریب مدافع دارد و سپس با فریاد و نعره به سمت مدافع حمله میکند تا با چوب به قوزک پای او ضربه بزند.
4. **دفاع:** مدافع با استفاده از چوب دفاع و حرکات سریع بدن، سعی در دفع حملات مهاجم دارد.
5. **تعویض نقشها:** پس از هر حمله، نقش مهاجم و مدافع جابهجا میشود.
این بازی تا زمانی ادامه مییابد که یکی از بازیکنان برتری خود را نشان دهد یا نوبت به بازیکنان دیگر برسد.
**تاریخچه ترکهبازی**
ترکهبازی ریشهای عمیق در تاریخ و فرهنگ ایران دارد. این بازی بهعنوان یک تمرین رزمی برای آمادهسازی جوانان جهت نبردها و دفاع از سرزمین استفاده میشده است. در ایران باستان، فراگیری فنون رزمی و مهارتهای جنگی از اهمیت بالایی برخوردار بود و مردان در زمان صلح نیز با تمرینهایی مانند ترکهبازی، آمادگی خود را حفظ میکردند. این آیین قدیمی که فردوسی نیز در شاهنامه به آن اشاره کرده است، هنوز در بین قوم بختیاری اجرا میشود، با این تفاوت که از آیینی رزمی به آیینی بزمی تبدیل شده است.
**نقش فرهنگی و اجتماعی ترکهبازی**
ترکهبازی علاوه بر جنبههای رزمی، نقش مهمی در تقویت روحیه جمعی و همبستگی اجتماعی دارد. اجرای این بازی در مراسمهای آیینی و جشنهای محلی، فرصتی برای گردهمایی افراد و انتقال فرهنگ و سنتهای بومی به نسلهای بعدی فراهم میکند. همچنین، این بازی بهعنوان یک میراث فرهنگی، به احیای خردهفرهنگهای اصیل ایرانی کمک میکند و موجب تقویت قدرت جسمانی و روحیه مبارزه در جوانان میشود.
**نتیجهگیری**
ترکهبازی، بهعنوان یکی از بازیهای سنتی و رزمی ایران، بازتابی از تاریخ، فرهنگ و ارزشهای اجتماعی این سرزمین است. این بازی نهتنها بهعنوان یک سرگرمی، بلکه بهعنوان ابزاری برای آموزش مهارتهای رزمی، تقویت همبستگی اجتماعی و انتقال میراث فرهنگی به نسلهای آینده اهمیت دارد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بازی محلی نهاوند.
توصیه میشود به مطالعه مقاله بازی های محلی طارم ادامه دهید.
توصیه میکنیم این مطلب بازی محلی جهرم را حتماً بخوانید.