پلتفرم دیفای یکی از دستاوردهای مهم فناوری بلاکچین است که راههای تازهای برای ارائه خدمات مالی ایجاد کرده است. از آنجایی که این پلتفرم بر پایه بلاکچین ساخته شده، هم از مزایای این فناوری بهره میبرد و هم به تمام بخشهایی که روی بلاکچین فعالیت میکنند، خدمات مالی ارائه میدهد.
کلمه دیفای (Defi) از ترکیب دو واژه Decentralized (به معنای غیرمتمرکز) و Finance (به معنای امور مالی) تشکیل شده و به طور خلاصه به معنای «امور مالی غیرمتمرکز» است. به زبان ساده، دیفای مجموعهای از اپلیکیشنهای غیرمتمرکز است که به کاربران امکان میدهند بدون نیاز به واسطههایی مثل بانکها یا مؤسسات مالی سنتی، کارهای مالی خود را انجام دهند.
سالهاست که بانکها و سازمانهای متمرکز، کنترل دنیای مالی را در دست دارند و همه کارها — از پرداخت قسط و مالیات تا دریافت وام و هر نوع نقل و انتقال پول — زیر نظر آنها انجام میشود. این سیستم بر این فرض استوار است که این مؤسسات، امین پول مردم هستند و خدمات خود را به درستی ارائه میدهند. اما همانطور که میدانیم، سیستمهای متمرکز ممکن است دچار فساد یا اشتباهات ناخواسته شوند. دیفای ادعا میکند که با کمک بلاکچین و حذف مرکز قدرت، فساد، خطا و نیاز به اعتماد به یک نهاد مرکزی را از بین میبرد.
نکته مهم این است که دیفای یک پروژه خاص نیست، بلکه یک اکوسیستم متشکل از صدها پروژه مختلف است که همگی خدمات مالی غیرمتمرکز ارائه میکنند. در حال حاضر، دیفای بیشتر در دو زمینه فعال است: انجام مبادلات مالی و تبدیل ارزهای دیجیتال به یکدیگر، و همچنین اعطای وام.
آنچه در این مطلب خواهید آموخت
پلتفرم دیفای چه مزیتهایی دارد و کجا اجرا میشود؟
کاربردهای پلتفرم دیفای برای استارتاپها
تمایل سرمایهگذاران به سمت دیفای
چالشهای دیفای
پلتفرم دیفای چه مزیتهایی دارد و کجا اجرا میشود؟
مهمترین ویژگی دیفای این است که به هیچ شخص یا سازمان واسطهای نیاز ندارد. در واقع، کدهای کامپیوتری از قبل مشخص میکنند که چگونه هرگونه اختلاف یا معامله باید انجام شود. در یک سیستم دیفای کامل، هیچ کس نمیتواند بر داراییهای شما نظارت داشته باشد یا مانع از انجام معاملاتتان با دیگران شود. حذف واسطهها همچنین باعث میشود هزینههای انجام تراکنشها به مقدار قابل توجهی کم شود. اطلاعات مالی روی یک شبکه غیرمتمرکز به نام بلاکچین ذخیره میشود و بین تمام کامپیوترهای موجود در این شبکه پخش میشود و همه چیز به صورت خودکار انجام میگیرد. این فناوری احتمال دستکاری دادهها، توقف سرویس یا سانسور را تقریباً به صفر میرساند.
قلب تپنده دیفای، چیزی است به نام “قرارداد هوشمند” که در شماره قبلی مجله به طور مفصل درباره آن صحبت کردیم. قراردادهای هوشمند، قوانین و شرایط یک تراکنش مالی را به صورت کدهای کامپیوتری روی بلاکچین ذخیره میکنند و سپس دقیقاً و بدون هیچ تغییری، آن قوانین را اجرا میکنند. در حال حاضر، مهمترین پلتفرمی که پروژههای دیفای روی آن فعال هستند، اتریوم است که میزبان بیش از ۷۰ درصد از کل این اکوسیستم است. علاوه بر اتریوم، بلاکچینهای دیگری مانند سولانا، کاردانو، تزوس و… نیز میتوانند از پروژههای دیفای پشتیبانی کنند.
کاربردهای پلتفرم دیفای برای استارتاپها
برای هر کسب و کار تازهکار و استارتاپی، مسائل مالی و شیوه انجام معاملات با مشتریان و شرکتهای دیگر از اهمیت ویژهای برخوردار است. استارتاپها میتوانند با بهرهگیری از فضای دیفای (بدون محدودیتهایی مثل تحریم) مبادلات پولی سادهتر و سریعتری با دیگران داشته باشند. در ادامه به چند نمونه از مهمترین مزایای دیفای برای استارتاپها اشاره میشود:
مقاله بهترین کلاس و ابزارهای هوش مصنوعی برای کودکان حاوی اطلاعات جامعی است.
پرداختها: نداشتن دسترسی آسان به خدمات بانکی، یکی از مشکلات اصلی برای صاحبان کسب و کار است. دیفای با فراهم کردن بستری کمهزینه و مقاوم در برابر محدودیتها، این امکان را به وجود آورده که استارتاپها بتوانند در کمترین زمان ممکن، پرداختهای خود به هر نقطه از جهان را انجام دهند.
دریافت وام: گرفتن وام برای کارهای اقتصادی، معمولاً فرآیندی طولانی و خستهکننده است. سامانههای وامدهی مبتنی بر بلاکچین، با غیرمتمرکز کردن فرآیند وامدهی و حذف روشهای قدیمی اعتبارسنجی، سرعت و سهولت دریافت وام را افزایش میدهند. در این سامانهها، سرمایهگذاران و تأمینکنندگان منابع مالی، دارایی خود را در پلتفرمهای مشخص شده قرار میدهند و سود دریافت میکنند؛ در مقابل، متقاضیان وام نیز از این منابع برای دریافت وام استفاده میکنند. یکی از ویژگیهای جالب این سیستمها، امکان استفاده از داراییهای دیجیتال به عنوان وثیقه و عدم نیاز به چکهای تضمینی است.
تمایل سرمایهگذاران به سمت دیفای
مطالعات و تحلیلهای انجامشده در سهماهه سوم سال ۲۰۲۱ نشان میدهد که روند سرمایهگذاری از حوزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین به سمت فناوریهای وب۳ و امور مالی غیرمتمرکز تغییر جهت داده است. در این بازه زمانی، پروژههای مرتبط با وب۳ و دیفای موفق شدند حدود ۱.۲۶ میلیارد دلار سرمایه جذب کنند؛ این در حالی است که مقدار سرمایه جذبشده در حوزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین تنها ۲۱۲ میلیون دلار گزارش شده است. با این وجود، هوش مصنوعی همچنان یکی از جذابترین حوزهها برای سرمایهگذاران خطرپذیر محسوب میشود. اما پیشبینیها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۲۴، اکوسیستم وب۳ و دیفای از نظر جذب سرمایه از هوش مصنوعی پیشی خواهند گرفت.
در ادامه میتوانید درباره ترکیب هوش مصنوعی و فناوری بلاکچین بیشتر بخوانید.
چالشهای دیفای
سامانه مالی غیرمتمرکز (دیفای) نیز مانند هر سیستم دیگری، علاوه بر مزایایش، کاستیهایی دارد. نخستین مشکل، پیچیدگی بیش از اندازه آن برای تازهواردان است و هنوز رابط کاربری ساده و دسترسی آسانی برای این پلتفرم طراحی نشده است. دومین چالش، سرعت کمتر بلاکچینهای محبوب در مقایسه با سیستمهای متمرکز است. برای نمونه، اتریوم در حال حاضر تنها قادر به پردازش ۱۴ تراکنش در ثانیه است که برای اکوسیستم دیفای با قابلیتهای فراوان، سرعت پایینی به شمار میآید. اما با توجه به پیشرفت سریع فناوری بلاکچین، به نظر میرسد این مشکل به زودی برطرف خواهد شد. سومین مشکل، امکان خطا از سوی کاربران است. دیفای با حذف نهادهای واسط، تمام مسئولیت را به خود کاربران منتقل کرده و این امر ممکن است باعث شود اگر شرکتی دانش کافی در این زمینه نداشته باشد، با یک اشتباه کوچک مانند گم کردن کلید خصوصی کیف پول، بخش بزرگی از سرمایه خود را از دست بدهد.
در مجموع میتوان گفت دیفای هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و راهی چندساله تا پذیرش گسترده در اقتصاد جهانی پیش رو دارد. اما با توجه به رشد فناوری بلاکچین، استقبال سرمایهگذاران و جذابیت آن برای سادهسازی فعالیتهای اقتصادی کسبوکارها، به زودی امور مالی غیرمتمرکز به بخشی جداییناپذیر از دنیای مالی تبدیل خواهد شد. همچنین بسیاری از بلاکچینهای میزبان دیفای و خود پلتفرمهای آن، هنوز در مراحل ابتدایی هستند و به اندازه کافی غیرمتمرکز نشدهاند. حتی در برخی موارد، پروژههایی مشاهده میشوند که از اهداف اصلی خود فاصله گرفته و سیستمی مشابه اقتصاد سنتی را با نام دیفای ارائه میدهند، در حالی که ویژگیهای اصلی آن را ندارند. به همین دلیل، در بخشهای بعدی، به بررسی دقیقتر این موضوع و معرفی نمونههای موفق و ناموفق در این حوزه خواهیم پرداخت.