بازیهای محلی سمنان، بخشی از میراث فرهنگی غنی این منطقه هستند که نسل به نسل منتقل شدهاند. این بازیها نه تنها سرگرمکنندهاند، بلکه بازتابی از زندگی اجتماعی، فرهنگی و تاریخی مردم سمنان نیز محسوب میشوند.
در ادامه، به معرفی و توضیح چند نمونه از این بازیها میپردازیم:
بازی آلوآلو پسته
این بازی گروهی در فضای باز انجام میشود و بیشتر میان کودکان و نوجوانان رایج است. در این بازی، شرکتکنندگان خوشههای ساقه گندم یا جو را جدا میکنند و همزمان شعری محلی را میخوانند:
آلوآلو پسته! آلوآلو پسته
شیلَکَ بَخُو با هَستِه
زردآلو بخور با هسته
دوختَرَه وَشکی بَتِژین و بَتِژین
دخترها و پسرها بدوید و بدوید
هیریژ هیریژ دو دسته
بریز بریز دو دسته
هِرِن جوعَه هِرِن جوعَه
فردا وقت گرسنگی است
این بازی علاوه بر سرگرمی، به تقویت هماهنگی حرکتی و اجتماعی کودکان کمک میکند.
بازی اگه بِموندَه بَرَندِه مِبا
به معنای “اگر بمانی، برنده میشوی”، این بازی گروهی در محوطهای باز انجام میشود. بازیکنان به دو گروه تقسیم شده و دایرهای روی زمین میکشند. همه بازیکنان داخل دایره میایستند و با شروع بازی، سعی میکنند با هل دادن یکدیگر، حریفان را از دایره خارج کنند. آخرین فردی که در دایره باقی میماند، برنده بازی است.
توصیه میکنیم این مطلب بازی محلی خراسان شمالی را حتماً بخوانید.
بازی بیدییا
این بازی دستهجمعی در فضای باز انجام میشود و به دو صورت اجرا میگردد:
- بازیکنان به صورت نیمدایره دور هم حلقه میزنند. یکی از بازیکنان به عنوان “گرگ” انتخاب شده و لیلیکنان به سمت دیگران میرود تا آنها را بگیرد. هر کس که توسط گرگ لمس شود، از بازی خارج میشود.
- بازیکنان به دو گروه تقسیم شده و هر گروه پشت خطی به صورت نیمدایره قرار میگیرد. یکی از بازیکنان از گروه شروعکننده، لیلیکنان به سمت گروه مقابل رفته و دست خود را به اعضای گروه میزند و فرار میکند. اعضای گروه مقابل باید او را بگیرند. در صورت موفقیت، مهاجم از بازی خارج میشود؛ در غیر این صورت، فردی که لمس شده، از دور خارج میشود.
این بازی شباهت زیادی به بازی “کبدی” دارد که در هند ثبت جهانی شده است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب بازی های محلی شیراز را بخوانید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً بازی محلی لی لی ارمنی را بخوانید.
بازی زو
این بازی به تقویت دم و بازدم ششها و افزایش تحرک بازیکنان کمک میکند. در گذشته، جوانان سمنانی هنگام آوردن آب از آبانبار، این بازی را انجام میدادند. آنها نفس خود را حبس کرده و با صدای بلند “زو” کشان به سمت پایین میرفتند. هر کس که صدای “زو” گفتنش قطع میشد، بازنده بود و کسی که زودتر به شیر آب انبار میرسید، برنده میشد.
بازیهای دیگر
علاوه بر بازیهای مذکور، بازیهای دیگری نیز در سمنان رایج بودهاند که متأسفانه اطلاعات دقیقی از آنها در دسترس نیست. این بازیها نشاندهنده تنوع و غنای فرهنگی این منطقه هستند و احیای آنها میتواند به حفظ میراث فرهنگی کمک کند.
در پایان، لازم به ذکر است که بازیهای محلی سمنان نه تنها وسیلهای برای سرگرمی بودهاند، بلکه نقش مهمی در تقویت روابط اجتماعی، افزایش مهارتهای حرکتی و حفظ فرهنگ بومی داشتهاند. احیای این بازیها میتواند به نسلهای جدید کمک کند تا با فرهنگ و تاریخ منطقه خود بیشتر آشنا شوند.