بازیهای محلی گیلان، بخشی از فرهنگ غنی و تاریخ پربار این منطقه هستند که نسلها به عنوان سرگرمی و نمایشهای سنتی اجرا شدهاند. این بازیها نه تنها وسیلهای برای تفریح بودهاند، بلکه نقش مهمی در تقویت روحیه جمعی و انتقال ارزشهای فرهنگی ایفا کردهاند.
**کشتی گیلهمردی**
کشتی گیلهمردی یکی از قدیمیترین و محبوبترین ورزشهای سنتی گیلان است که به عنوان نمادی از قدرت و مهارت مردان این منطقه شناخته میشود.
**روش اجرا:**
در این کشتی، دو کشتیگیر در میدانی دایرهای شکل به رقابت میپردازند. هر کشتیگیر سعی میکند با استفاده از فنون خاص، حریف خود را به زمین بزند یا از دایره خارج کند. لباس مخصوص این کشتی شامل شلوار چرمی به نام “لاسپاره” است که تا زانو را میپوشاند و با بندی در پشت بسته میشود. همچنین، کشتیگیران کیسههای کوچکی حاوی دعا و اوراد به گردن میآویزند.
**تاریخچه:**
این ورزش ریشه در تاریخ کهن گیلان دارد و به عنوان بخشی از جشنها و مراسمهای محلی برگزار میشده است. حضور تماشاگران، به ویژه زنان و دختران، به تشویق و افزایش روحیه پهلوانان کمک میکرد. معمولاً کشتیها از شب چهارشنبهسوری تا سیزدهم فروردین برای انتخاب قهرمان ادامه مییافت و گاهی در مراسم “پنجک” که در دهه سوم فروردین برگزار میشد، پهلوانان به زورآزمایی میپرداختند.
**لافندبازی**
لافندبازی یکی از نمایشهای سنتی گیلان است که مهارت و تعادل بالای اجراکنندگان را به نمایش میگذارد.
**روش اجرا:**
در این نمایش، فردی بر روی طنابی که بین دو نقطه بلند کشیده شده است، با حرکات نمایشی و تعادلی به اجرا میپردازد. این حرکات شامل راه رفتن، پریدن و انجام حرکات آکروباتیک بر روی طناب است.
**تاریخچه:**
لافندبازی به عنوان یکی از هنرهای نمایشی قدیمی در گیلان شناخته میشود که در جشنها و مراسمهای محلی اجرا میشده است. این نمایش نشاندهنده مهارت، شجاعت و تعادل بالای اجراکنندگان بوده و به عنوان یکی از جاذبههای فرهنگی منطقه محسوب میشود.
**جوجو یکمنه (Jow-Jow Yek Mane)**
این بازی سنتی در لاهیجان و برخی مناطق دیگر گیلان رایج بوده و به عنوان یک بازی گروهی شناخته میشود.
**روش اجرا:**
بازیکنان به دو گروه مساوی تقسیم میشوند و با استفاده از “تر یا خشک” یا “شیر یا خط”، گروه کولدهنده و کولخورنده را تعیین میکنند. سپس روی زمین دایرهای کشیده میشود و کولخورندگان سوار بر کولدهندگان میشوند. استاد گروه سواره به یکی از افراد دستور میدهد که پیاده شده، دور دایره بدود و یک نفس بگوید: “جوجو یکمنه…”. اگر نفس او بند آید، جای دو گروه عوض میشود؛ در غیر این صورت، این کار توسط دیگر افراد سواره تکرار میشود تا نفس یکی بند آید و جای گروهها عوض شود.
**تاریخچه:**
این بازی به عنوان یکی از سرگرمیهای محبوب در میان جوانان گیلانی شناخته میشده و نقش مهمی در تقویت روحیه تیمی و استقامت بدنی داشته است.
**ورزا جنگ**
ورزا جنگ یا جنگ گاوهای نر، یکی از رسوم و نمایشهای دیرین گیلان و برخی نقاط دیگر ایران است.
**روش اجرا:**
در این نمایش، دو گاو نر (ورزا) در میدانی به مبارزه با یکدیگر میپردازند. این گاوها توسط ملاکین و روستاییان مرفه نگهداری میشدند و فقط برای مبارزه و جفتگیری استفاده میشدند. گاوهای جنگی دارای شاخهای محکم و کوهان پشت بودند که به آنها صلابت میبخشید.
**تاریخچه:**
قدیمیترین سندی که به چنین نمایشی در گیلان اشاره دارد، فرمانی است که بر روی سنگ مرمر قهوهای و به خط نستعلیق بر ایوان ورودی مسجد جامع لاهیجان نگاشته شده و به دستور “سلطان حسین صفوی” صادر شده است. در این فرمان، اهالی از ارتکاب اعمال خلاف بازداشته شده و امر به تأدیب و تنبیه خلافکاران شده است.
**آهوچره**
آهوچره یکی از بازیها و نمایشهای مقدمه نوروز در شرق گیلان بوده است.
**روش اجرا:**
گروه آهوچره شامل سه نفر بود: بازیگر آهو، شعرخوان و توبرهکش. بازیگر آهو با استفاده از وسایل مختلف، چیزی شبیه کله آهو یا بز درست میکرد و با پوشیدن گونی یا کیسهای پارچهای، به هیئت حیوانی درمیآمد. شعرخوان اشعاری میخواند و نمایش را هدایت میکرد. توبرهکش نیز همراه گروه بود. این گروه خانه به خانه میرفتند، نمایش اجرا میکردند و از هر خانه چیزی دریافت میکردند.
**تاریخچه:**
این بازی تا حدود بیست سال پیش در منطقه شرق گیلان رایج بود و به عنوان بخشی از مراسمهای نوروزی اجرا میشد. گروه آهوچره از غروب آغاز به کار میکردند و چند روستا و آبادی نزدیک را میگردیدند.
**پتیگلهبازی**
پتیگلهبازی یکی از بازیهای مردانه است که در فصل بهار توسط مردان گیلان اجرا میشده است.
**روش اجرا:**
شرکتکنندگان به دو گروه مساوی تقسیم میشوند و چال و گودال کوچکی در محلی که به عنوان مبدا یا مقصد اول است، حفر میکنند. سپس دو قطعه چوب، یکی به طول ۲۰ سانتیمتر و دیگری به طول یک متر، آماده میکنند. تیم آغازگر با قرار دادن چوب کوچک (گله) بر روی چال، با چوب دستی (پیت) بازی را آغاز میکند. زمانی که چوب کوچک به طرف افراد تیم مقابل میرود، آنها سعی میکنند قبل از فرود آمدن به زمین، آن را بگیرند یا با چوب دستیهای خود بزنند. اگر موفق نشدند، فردی که بازی را آغاز کرده، از محل شروع تا نقطهای که چوب کوچک به زمین افتاده، باید با صدای بلند بدون نفس کشیدن بگوید: “یا علی، یا علی”.
**تاریخچه:**
این بازی نشاندهنده قدرت تنفس، مهارت و چابکی افراد است و به عنوان یکی از سرگرمیهای محبوب در میان مردان گیلانی شناخته میشده است.
**نتیجهگیری**
بازیهای محلی گیلان، بازتابدهنده فرهنگ، تاریخ و ارزشهای اجتماعی این منطقه هستند. این بازیها نه تنها به عنوان سرگرمی، بلکه به عنوان وسیلهای برای تقویت روحیه جمعی، انتقال مهارتها و ارزشهای فرهنگی به نسلهای بعدی اهمیت داشتهاند. حفظ و احیای این بازیها میتواند به شناخت بهتر فرهنگ گیلان و تقویت هویت فرهنگی کمک کند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله بازی محلی استپ هوایی را مطالعه کنید.
در این مقاله بازی محلی گرگم به هوا اطلاعات مفیدی آمده است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بازی محلی آذری سر بزنید.
برای یادگیری پیشرفته، به بازی های محلی ارمنستان مراجعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بازی محلی دارکلکا.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره بازی محلی آفتاب مهتاب بیابید.
برای مطالعه بیشتر، به بازی محلی رابط سری سر بزنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بازی محلی دال پلان چیست.