سلامت دامها در دامداری یک موضوع بسیار مهم است. این کار نه تنها برای سود اقتصادی لازم است، بلکه برای امنیت غذایی و سلامت همه مردم نیز ضرورت دارد. یکی از بیماریهای خطرناک و مسری که به سرعت بین دامها پخش میشود، بیماری اکتیمای واگیردار نام دارد. این بیماری بیشتر بزها و گوسفندان را درگیر میکند و میتواند ضررهای بزرگی به دامداران وارد کند. در این نوشته میخواهیم ببینیم اکتیمای واگیردار چیست، چه نشانههایی دارد، چگونه انتقال مییابد و چگونه میتوان از آن پیشگیری و آن را درمان کرد.
در این مطلب میخوانید:
Toggle
بیماری اکتیمای واگیر در دام چیست؟
منشأ و نحوه شروع بیماری اکتیمای واگیر در دام
نشانههای بیماری اکتیمای واگیر در دام
راههای سرایت بیماری اکتیمای واگیر در دام
راههای پیشگیری از اکتیمای واگیر در دامها
روشهای درمان بیماری اکتیمای در دام
آیا بیماری اکتیمای در دام به انسان سرایت میکند؟
نقش دامداران در مهار بیماری اکتیمای
سخن پایانی
بیماری اکتیمای واگیر در دام چیست؟
اِکتیمای واگیر (Orf) یک بیماری پوستی است که بر اثر نوعی ویروس از خانواده پاراپاکسویروس به وجود میآید. این بیماری به سرعت از دامی به دام دیگر سرایت میکند و بیشتر دامهای جوان مثل برهها و بزغالهها را درگیر میکند.
برای مطالعه بیشتر، به جایگزین علوفه در خوراک دام سری سر بزنید.
ویروس این بیماری به دلیل مقاومت زیادی که دارد، برای مدت طولانی در طویله و روی وسایل آلوده زنده میماند و باعث آلوده شدن دامهای سالم میشود.
اگر میخواهید درباره کرمها و انگلهای رایج در دام طی فصل تابستان بیشتر بدانید، روی لینک کلیک کنید تا با بیماریهایی که ممکن است در این فصل گله را تهدید کنند، آشنا شوید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله علت ریختن پشم گوسفندان مراجعه کنید.
منشأ و چگونگی ایجاد بیماری اکتیمای واگیر در دام
روشهای مختلفی برای انتقال بیماری پوستی اکتیما در دامها وجود دارد.
۱. **ویروس در دام آلوده (منبع اصلی بیماری)**
ویروس اکتیما به طور طبیعی در دامهای بیمار یا ناقل وجود دارد. حتی دامهایی که هیچ علامت بیماری ندارند نیز ممکن است ناقل ویروس باشند و آن را در محیط پخش کنند.
۲. **شروع شیوع با آوردن دام بیمار به گله**
در بسیاری از موارد، وقتی یک دام تازهوارد که بیمار است یا واکسن نزده، به گله اضافه میشود، بیماری شروع به گسترش میکند. این دام میتواند ویروس را از راه بزاق، زخمهای پوستی یا تماس نزدیک به دامهای دیگر منتقل کند.
۳. **بیدار شدن ویروس در مواقع استرس**
گاهی اوقات ویروس به صورت پنهان در بدن بعضی دامها زندگی میکند و در شرایط استرسزا دوباره فعال میشود. این شرایط میتواند شامل موارد زیر باشد:
– تغییر ناگهانی آبوهوا
– جیره غذایی ناکافی یا نامناسب
– دوران زایمان
– فشارهای ناشی از جابهجایی یا ازدحام زیاد
۴. **آلودگی محیط نگهداری**
ویروس اکتیما میتواند برای مدت زیادی در محیط زنده بماند؛ مثل خاک، دیوارهای اصطبل، آبخوریها و وسایل کار. اگر دام سالم با این محیط یا وسایل آلوده تماس پیدا کند، میتواند بیمار شود و چرخه انتقال بیماری آغاز گردد.
۵. **عدم واکسیناسیون و مقاومت بدنی پایین**
در گلههایی که دامها واکسن نزددهاند یا سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند برهها و بزغالههای جوان)، احتمال ابتلا و گسترش بیماری بسیار بیشتر است.
علائم بیماری اکتیمای در دام
یکی از کلیدیترین کارها برای مهار و جلوگیری از این بیماری، تشخیص بهموقع نشانههای بیماری اکتیمای واگیر در دامهاست. مهمترین علائمی که باید به آنها توجه کنید عبارتاند از:
توصیه میکنیم حتماً مقاله سرفه گاو – هرچیزی که باید درباره آن بدانید! را مطالعه کنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله پرخوری گاو – سریعترین راهکارهای درمان آن را مطالعه کنید.
– ایجاد زخم، تاول یا جراحت روی پوست اطراف دهان، لبها، پوزه و گاهی روی پستان یا سمها
– کماشتهایی دام به دلیل احساس درد در هنگام غذاخوردن
– کاهش وزن و ضعف کلی بدن
– در شرایط حاد، ایجاد عفونتهای اضافی و تضعیف سیستم دفاعی بدن دام
این زخمها معمولاً بعد از حدود یک هفته خشک شده و شروع به پوسته ریزی میکنند، اما در این مدت بیماری به شدت واگیردار است.
همچنین در مقالهای با عنوان «۳ راهکار مؤثر برای درمان بیماری قارچی گاو» به بررسی بهترین روشهای درمان این بیماری در گاو پرداختهایم.
راههای انتقال بیماری اکتیمای واگیر در دام
ویروس اکتیمای عمدتاً از راه تماس بین دامهای بیمار و سالم پخش میشود. این انتقال میتواند به روشهای زیر اتفاق بیفتد:
– دست زدن مستقیم به زخمهای پوستی دام مبتلا
– استفاده مشترک از وسایل، آبخوری، اصطبل یا تجهیزات آلوده
– وجود بریدگی یا خراشهای ریز روی پوست که راه ورود ویروس هستند
– سرایت از مادر به بره از طریق تماس نزدیک در زمان شیردهی
راههای پیشگیری از اکتیمای واگیر در دامها
پیشگیری همیشه بهتر و مقرونبهصرفهتر از درمان بیماری است. برای جلوگیری از گسترش بیماری اکتیمای واگیر در دامها، رعایت نکات زیر بسیار مهم است:
۱. واکسیناسیون دامها
یکی از بهترین روشها برای پیشگیری از این بیماری، واکسینه کردن دامها است. واکسن اکتیمای واگیر معمولاً روی پوست سالم یا خراشدار مالیده میشود.
بهتر است دامها قبل از رسیدن به سنی که بیشتر در معرض خطر هستند (مثلاً قبل از سهماهگی) واکسینه شوند.
توجه داشته باشید که در زمان شیوع بیماری در گله، نباید از واکسن استفاده کرد، چون ممکن است باعث تشدید مشکل شود.
۲. قرنطینه دامهای تازه وارد
دامهایی که تازه به گله اضافه میشوند، باید حداقل به مدت دو هفته در قرنطینه نگهداری شوند تا از انتقال بیماریهایی مانند اکتیمای واگیر به دیگر دامها جلوگیری شود.
۳. حفظ پاکیزگی محیط
– آغل، آبشخور و تمام وسایل مربوط به دامها باید بهطور منظم ضدعفونی شوند.
– ضایعات پوستی و پوستههای آلوده باید سریع جمعآوری و دفع شوند.
– از انباشته شدن دامها در مکانهای کثیف خودداری شود و پسماندها به درستی مدیریت شوند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله راه های سریع افزایش وزن دام- وزن گیری دام سر بزنید.
۴. پیشگیری از انتقال بیماری به انسان
از آنجا که این بیماری میتواند به انسان منتقل شود، هنگام کار با دامهای آلوده حتماً از دستکش، لباس مخصوص و مواد ضدعفونیکننده استفاده کنید.
روشهای درمان بیماری اکتیمای در دام
هیچ داروی ضدویروسی مخصوصی برای درمان این بیماری وجود ندارد، اما میتوان با مراقبتهای مناسب، به بهتر شدن حال دام کمک کرد. روشهای درمانی شامل این موارد است:
– شستوشوی زخمها با مواد ضدعفونیکننده مثل بتادین یا کلرهگزیدین
– استفاده از پماد آنتیبیوتیک روی زخم برای جلوگیری از عفونتهای بعدی
– بهبود تغذیه دام و افزودن ویتامینها و مکملهای پروتئینی به جیره غذایی
– مصرف آنتیبیوتیک در صورت تب یا عفونت شدید، با تجویز دامپزشک
یک نکته بسیار مهم در مورد دام مبتلا به اکتیمای واگیردار:
حتماً دام بیمار را از بقیه جدا کنید تا بیماری به دیگر دامها سرایت نکند.
همچنین، استفاده از خوراک مناسب میتواند به قوی شدن دام و تأمین مواد معدنی مورد نیاز بدن او کمک کند. خوراک دام ارزان ما یک گزینه عالی برای تأمین نیازهای بدن دام و تقویت دام است. کافیست امتحان کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله فرمول خوراک بره پرواری سر بزنید.
آیا بیماری اکتیمای در دام به انسان منتقل میشود؟
بله. بیماری اکتیما میتواند از حیوان به انسان منتقل شود. معمولاً کسانی که بیشتر با حیوانات اهلی مانند گوسفند و بز کار میکنند، مانند دامداران، کشتارکنندگان یا دامپزشکان، بیشتر در معرض خطر ابتلا هستند.
نشانههای این بیماری در انسان معمولاً به شکل یک تاول یا زخم کوچک در جایی از پوست است که با حیوان بیمار تماس پیدا کرده است. هرچند این بیماری در انسان اغلب شدید نیست، اما رعایت دقیق اصول بهداشتی بسیار مهم و ضروری است.
نقش دامداران در کنترل اکتیمای
آموزش و آگاهسازی دامداران درباره بیماریهای مسری مانند اکتیمای، نقش بسیار مهمی در کنترل و کاهش انتشار این بیماری دارد. اگر دامداران نشانههای بیماری را به خوبی بشناسند، اصول بهداشتی را رعایت کنند و در صورت مشاهده علائم، سریع اقدام کنند، میتوانند از پخش شدن ویروس در میان گله خود و حتی در منطقه جلوگیری نمایند.
جمعبندی
بیماری اکتیمای دامی، یکی از رایجترین بیماریهای پوستی ویروسی در میان بزها و گوسفندان است. اگر این بیماری به موقع کنترل نشود، میتواند باعث کاهش چشمگیر تولیدات دامی و زیانهای مالی قابل توجهی شود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، ضریب تبدیل دام، عوامل موثر و اهمیت آن را از دست ندهید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله جایگزین ذرت در خوراک دام را مطالعه کنید.
با شناسایی درست نشانههای بیماری، واکسیناسیون به موقع، رعایت نکات بهداشتی و جدا کردن دامهای آلوده، میتوان از گسترش این بیماری پیشگیری کرد. از آنجا که این بیماری ممکن است به انسان هم سرایت کند، رعایت بهداشت فردی در مواجهه با دامها بسیار اهمیت دارد.
اگر شما به عنوان دامدار یا کارشناس دامپزشکی با این بیماری روبرو شدید، مشورت با دامپزشک و اقدام سریع، مهمترین عامل برای کنترل موفقیتآمیز بیماری خواهد بود.
لطفاً تجربیات خود را با ما در میان بگذارید.