معرفی انواع سیم و کابل | هر سیم کجا کاربرد دارد؟

سیم‌های به کار رفته در برق‌کشی ساختمان، دسته‌های مختلفی دارند که شامل سیم اصلی تغذیه، سیم تغذیه تابلو، سیم روکش‌دار غیرفلزی، سیم سه‌تایی و سیم تکه‌ای می‌شوند. پیش از یادگیری روش‌های سیم‌کشی، لازم است انواع سیم و کاربرد هر کدام را بشناسید.

سیم اصلی تغذیه، برق را از تیر برق روی پشت‌بام به داخل ساختمان می‌برد.

سیم تغذیه تابلو، برای رساندن برق به جعبه اتصال مرکزی و تابلوهای کلید قطع‌کننده به کار می‌رود.

سیم روکش‌دار غیرفلزی معمولاً دو یا سه رشته هادی دارد که هر کدام با پوشش پلاستیکی عایق شده‌اند و یک سیم نول نیز همراه آن‌هاست. این نوع سیم بیشتر برای سیم‌کشی داخل دیوارها و قسمت‌های داخلی ساختمان مناسب است.

سیم دراپ سرویس تریپلکس، از دو سیم آلومینیومی عایق‌شده برای فاز تشکیل شده که در یک سیم لخت سوم برای نول قرار گرفته است.

سیم‌های تک‌هادی یا تک‌رشته‌ای را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: سیم خشک (یا مفتولی) و سیم افشان (یا بافته‌شده).
سیم خشک معمولاً ضخیم‌تر و سفت‌تر است و در برابر خم شدن شکننده به نظر می‌رسد. این نوع سیم معمولاً رسانایی بهتری برای انتقال جریان برق دارد.
در مقابل، سیم افشان از رشته‌های نازک‌تری تشکیل شده که در کنار هم تابیده و بافته شده‌اند و انعطاف بیشتری دارند.

سیم‌های نیمه‌افشان، در واقع شبیه به سیم‌های مفتولی هستند اما انعطاف بیشتری دارند. از این نوع سیم‌ها معمولاً برای برق‌کشی داخل ساختمان‌ها استفاده می‌شود.

سیم جامپر، یک سیم افشان بسیار انعطاف‌پذیر است که از قبل به اندازه‌های مشخص بریده شده است. دو سر این سیم سفت است تا بتوان به راحتی آن را روی بردهای الکترونیکی قرار داد و دو نقطه یا دو پین را به هم متصل کرد.

سیم مخصوص کار، نوعی سیم مسی است که با قلع پوشانده شده و روی آن عایق قرار دارد. از این سیم معمولاً در مدارهایی با ولتاژ کم (زیر ۶۰۰ ولت) و جریان پایین استفاده می‌شود. کاربرد اصلی آن، ایجاد اتصالات درون دستگاه‌های الکترونیکی و وسایل خانگی و به طور کلی در مدارهای کم‌مصرف است. این سیم در اندازه‌ها و طول‌های گوناگونی تولید می‌گردد.

سیم مگنت، سیمی از جنس مس یا آلومینیوم است که با یک پوشش عایق بسیار نازک پوشیده شده است. از این سیم برای پیچیدن سیم‌پیچ‌ها بدون آن‌که اتصال کوتاه رخ دهد، استفاده می‌کنند. وقتی این سیم به شکل سیم‌پیچ درآمده و جریان برق از آن عبور کند، یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود. سیم مگنت بیشتر در ترانسفورماتورها، سلف‌ها، موتورها، آهنرباهای الکتریکی، سیم‌پیچ‌های تسلا و دیگر مواردی به کار می‌رود که نیاز به سیم‌پیچ‌های فشرده از سیم عایق‌دار دارند.

سیم وایرپ، یک سیم باریک است که برای تعمیر و اتصال‌دهی مدارهای الکترونیکی روی بردها به کار می‌رود. از این سیم معمولاً برای ساخت نمونه اولیه مدار، اضافه کردن قطعات به برد و برقراری اتصال میان قطعات بدون نیاز به لحیم‌کاری استفاده می‌شود.

سیم نایتینول، سیم ظریفی است که از آلیاژ نیکل و تیتانیوم ساخته شده و به آن نایتینول می‌گویند. این سیم به این ویژگی معروف است که وقتی جریان برق از آن عبور می‌کند، منقبض می‌شود. نایتینول یک آلیاژ هوشمند با حافظه شکلی است و می‌تواند در دماهای گوناگون، شکل‌های مختلفی به خود بگیرد. از این نوع سیم در ساخت آنتن موبایل، فریم عینک، وسایل پزشکی و مواردی از این دست استفاده می‌گردد.

انواع و کاربردهای کابل

انواع کابل کدامند و کاربرد هر کابل در کجاست؟

کابل‌ها در شکل‌ها و ویژگی‌های گوناگونی ساخته می‌شوند تا نیازهای مختلف را برآورده کنند. شناخت دسته‌بندی و انواع سیم‌ها می‌تواند به شما در انتخاب کابل مناسب کمک کند. کابل‌های برق متناوب، جریان و ولتاژ برق خانه را به شکلی ایمن به دستگاه‌های الکترونیکی منتقل می‌کنند و معمولاً آن را به منبع تغذیه‌ای وصل می‌کنند که جریان متناوب را به مستقیم تبدیل می‌کند. داخل این کابل‌ها، سیم‌های عایق‌دار جداگانه‌ای قرار دارند که همگی درون یک پوشش بیرونی محکم و محافظ جای گرفته‌اند. اغلب در دو سر کابل، رابط‌هایی نصب شده است. روی پوشش بیرونی معمولاً اطلاعاتی مانند اندازه و تعداد سیم‌ها، میزان جریان و ولتاژ مجاز، محدوده دمایی و استانداردهای سازنده درج می‌شود.

در برخی کابل‌ها چندین سیم رسانا وجود دارد؛ از ۲ تا حتی ۶۰ سیم مجزا که همگی درون یک پوشش مشترک قرار می‌گیرند. داخل این پوشش می‌توان هم سیم‌های افشان و هم سیم‌های مفتولی را با هم ترکیب کرد. از این نوع کابل‌ها معمولاً برای تجهیزات الکترونیکی سنگین، دستگاه‌های پزشکی، سیستم‌های صوتی و موارد مشابه استفاده می‌شود.

کابل نواری که با نام‌های کابل تخت یا کابل چندسیمه نیز شناخته می‌شود، در واقع گروهی از سیم‌های تک‌رشته یا تک‌هادی است که به شکل نواری کنار هم چسبیده‌اند. به آن کابل زیپی یا زیپ‌وایر هم می‌گویند، چون می‌توان سیم‌ها را از نوار جدا کرد. برخلاف بیشتر کابل‌ها، در این نوع هر سیم به طور جداگانه عایق می‌شود و همه آن‌ها درون یک غلاف مشترک قرار نمی‌گیرند. این کابل‌ها بیشتر برای اتصال قطعات داخلی رایانه مانند هارددیسک، درایو سی‌دی و مانند آن به کار می‌روند.

کابل کواکسیال و شبکه از یک سیم داخلی تشکیل شده که با یک لایه عایق پوشیده شده و سپس یک لایه محافظ خارجی از جنس فویل یا بافت فلزی دور آن را می‌پوشاند. کواکسیال به این معناست که چند بخش مختلف حول یک محور مشترک قرار گرفته‌اند. این کابل‌ها برای انتقال سیگنال‌های قوی و با فرکانس بالا مناسب هستند و افت کمی دارند. معمولاً از آن‌ها برای اتصال تلویزیون، رادیو و اینترنت پرسرعت استفاده می‌شود. ساختار این کابل از بیرون به داخل شامل: روکش پلاستیکی، لایه محافظ بافته‌شده مسی، عایق میانی و در نهایت هسته مرکزی مسی است.

کابل بلندگو معمولاً از دو یا چند سیم مسی تشکیل شده که هر کدام با پوشش پلاستیکی یا لاستیکی از هم جدا شده‌اند. این سیم‌ها برای اطمینان از اتصال درست قطب مثبت و منفی، علامت‌گذاری می‌شوند. از کابل بلندگو برای وصل کردن بلندگو به تقویت کننده صدا استفاده می‌شود. سه ویژگی مهم در این کابل‌ها عبارتند از: مقاومت، ظرفیت خازنی و القاوری. مقاومت کم باعث می‌شود قدرت بیشتری از آمپلیفایر به بلندگو برسد و روی کیفیت و شدت صدا تأثیر مستقیم دارد.

بیشتر بخوانید: انبر سیم لخت کن چندکاره رونیکس مدل RH-1820

در کابل‌های فشار قوی، از سیم‌های مسی یا آلومینیومی استفاده می‌شود که توانایی انتقال ولتاژهای بسیار بالا، حتی تا ۴۰۰۰۰۰ ولت را دارند. کابل‌های فشار ضعیف نیز از همین فلزات ساخته می‌شوند، اما با لایه‌های عایق پلیمری پوشانده شده و برای ولتاژهای تا ۱۰۰۰ ولت طراحی می‌شوند.

کابل جفت‌پیچ‌خورده از دو سیم تشکیل شده که به دور یکدیگر تابیده شده‌اند. این پیچش، باعث کاهش نویز و تداخل مغناطیسی می‌شود. از این نوع کابل معمولاً برای انتقال سیگنال، داده و در زمینه مخابرات استفاده می‌گردد.

بر اساس اطلاعات سایت راهدار صنعت کیهان، مشخصات کابل فشار ضعیف به این شرح است: همان‌طور که اشاره شد، این کابل‌ها برای ولتاژهای بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ ولت مناسب هستند. بنابراین از آنها هم برای مصارف ساده‌ای مانند تأمین روشنایی و هم برای کارهای سنگین‌تر مانند انتقال نیرو به موتورهای الکتریکی می‌توان استفاده کرد. به این ترتیب می‌توان ویژگی‌های اصلی کابل‌های فشار ضعیف را به این صورت خلاصه نمود.

هادی از جنس‌های مس و آلومینیوم

مواد اصلی این کابل‌ها از مس یا آلومینیوم تشکیل شده است که روی آن‌ها یک لایه عایق کشیده می‌شود. مس مورد استفاده معمولاً با خلوص ۹۹/۵ درصد انتخاب می‌گردد تا ناخالصی‌های آن تا حد ممکن کم باشد و باعث ایجاد واکنش‌های ناخواسته در ساختار کابل نشود. هادی‌های کابل فشار ضعیف در انواع مختلفی مانند افشان، نیمه افشان گرد، مخصوص نصب ثابت، تک‌لا، نیمه افشان سکتور و غیره تولید می‌شوند. برای حفظ انعطاف‌پذیری و افزایش استحکام و طول عمر، این هادی‌ها از رشته‌های یکنواختی ساخته می‌شوند که به هم تابیده شده‌اند.

این کابل‌ها در انواع مختلفی مانند کابل نسوز (مقاوم در برابر آتش)، کابل‌های مسلح، کابل‌های مقاوم در برابر هیدروکربن‌ها، کابل‌های کم‌دود و نظایر آن موجود هستند. از آن‌ها می‌توان برای انتقال برق در محیط‌های معمولی یا در مکان‌هایی که احتمال آتش‌سوزی و حریق وجود دارد، استفاده کرد.

نوع مواد پوشش عایق

یک ویژگی مهم دیگر این کابل‌ها، لایه محافظی است که روی سیم‌های داخلی قرار می‌گیرد. ضخامت این لایه با توجه به میزان ولتاژ کابل تغییر می‌کند تا استحکام و مقاومت فیزیکی آن افزایش یابد. این پوشش‌های محافظ معمولاً از جنس PVC ساخته می‌شوند، چون هم مقاومت خوبی دارند و هم قیمت مناسبی. در برخی موارد نیز از نوعی عایق به نام XLPE استفاده می‌شود که مقاومت بالاتری دارد. علاوه بر این، امروزه کابل‌های ضد آتش که برای ولتاژهای پایین طراحی شده‌اند نیز در میان این محصولات جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌اند.