این نوشته با الهام از یک مقاله از وبسایت موسسه مهاجرتی گوتوتی آر تهیه شده است.
هوش مصنوعی کلمهای است که برای بسیاری از ما، تصویر رباتهای ساخته دست بشر را زنده میکند؛ موجوداتی که برای یاری رساندن به ما خلق شدهاند و شاید روزی جای ما را در دنیا بگیرند. این تصور ممکن است تحت تأثیر فیلمهای علمی-تخیلی شکل گرفته باشد، اما این ایده چندان هم غیرممکن به نظر نمیرسد. امروزه هوش مصنوعی به یکی از نگرانیهای اصلی دانشمندان بزرگی مانند استیون هاوکینگ و ایلان ماسک تبدیل شده است. سوالات بزرگی مطرح است: آیا هوش مصنوعی در آینده به دشمن اصلی انسان تبدیل خواهد شد؟ آیا آینده نسل بشر در خطر است؟ آیا همانطور که هاوکينگ هشدار داده، تکامل کامل هوش مصنوعی میتواند به معنای پایان زندگی بشر باشد؟ در این مقاله قصد داریم به این پرسشها پاسخ دهیم.
هوش مصنوعی در واقع تقلیدی از هوش انسان برای کامپیوترهاست. منظور از هوش مصنوعی، ماشینی است که طوری برنامهریزی شده تا مانند یک انسان فکر کند و رفتارهای انسان را تقلید نماید. با وجود تمام هشدارهایی که درباره آینده هوش مصنوعی وجود دارد، این فناوری جدید به یکی از موضوعات داغ دنیای ما تبدیل شده و الگوریتمهای آن بسیاری از فعالیتهای انسانی را در بر میگیرد. کاربردهای مختلف هوش مصنوعی، جنبههای گوناگونی از زندگی ما از جمله آموزش، پزشکی، بانکداری، امنیت، فناوری مالی و حتی حوزههای هنری مانند ساخت موسیقی و طراحی لوگو را شامل میشود. همچنین در دنیای کسبوکار، از تولید محتوا گرفته تا بازاریابی دیجیتال و موارد دیگر، ردپای هوش مصنوعی دیده میشود. هوش مصنوعی و فناوری بلاکچین، دو حوزه نوآورانه هستند که همکاری بین آنها میتواند توانایی زیادی برای حل بسیاری از چالشهای پیش روی انسان ایجاد کند. علاوه بر این، APIهای هوش مصنوعی این امکان را فراهم کردهاند که افراد بدون نیاز به داشتن دانش فنی عمیق در مورد الگوریتمهای پیچیده، از قابلیتهای این فناوری استفاده کنند. همچنین بسیاری از ابزارهای هوش مصنوعی به صورت رایگان در دسترس کاربران قرار دارند؛ مانند ابزارهای هوش مصنوعی گوگل یا نرمافزارهای تولید تصویر.
آنچه در این مقاله میخوانید:
* شاخههای مختلف هوش مصنوعی
* آینده هوش مصنوعی و پیشرفتهای آن
* یک انقلاب در هوش مصنوعی؛ ربات سوفیا
* نمایش تراشه خوانش مغز توسط ایلان ماسک
* تراشهای به اندازه یک سکه که در مغز خوک کار گذاشته شد
* روش کارگذاری تراشه در مغز
* آیا هوش مصنوعی بشریت را نابود میکند؟
* اولین خطر
* دومین خطر
* سریالهای جنجالی با موضوع هوش مصنوعی
* هوش مصنوعی؛ افق تازهای پیش روی کشورهای جهان
شاخه های هوش مصنوعی
هوش مصنوعی یک زمینه بسیار بزرگ و متنوع است که بخشهای مختلفی دارد. این شاخهها عبارتند از:
یادگیری ماشینی: این فناوری به کامپیوترها امکان میدهد تا دادهها را درک کنند، پردازش کنند و از آنها برای حل مسائل واقعی استفاده کنند.
یادگیری عمیق: این روش، نوع پیشرفتهتری از یادگیری ماشینی است که برای بررسی دادههای حجیم و پیچیده به کار میرود.
پردازش زبان طبیعی: در این بخش، زبان انسانها بررسی و تحلیل میشود تا نتایج مفیدی برای پیشرفت کسبوکارها به دست آید. برای مثال، توئیتر با استفاده از این فناوری، محتوای مربوط به تروریسم را از پلتفرم خود حذف میکند. آمازون نیز نظرات کاربران را تحلیل میکند و سرویسهای خود را بر اساس آن بهبود میبخشد.
رباتیک: رباتهایی که از هوش مصنوعی بهره میبرند، میتوانند در محیطهای معمولی کارهای معناداری انجام دهند. یکی از نمونههای مشهور این رباتها، سوفیا است که شبیه انسان طراحی شده است.
سیستمهای متخصص: این سیستمها در حوزههای گوناگونی مانند مدیریت اطلاعات، پزشکی، ارزیابی وام، شناسایی ویروس و موارد مشابه به کار گرفته میشوند.
منطق فازی: از منطق فازی در زمینههایی مانند پزشکی که نیاز به تصمیمگیری دارد، استفاده میشود. همچنین در جعبه دندههای خودکار و سیستمهای پارک خودرو نیز کاربرد دارد.
آینده هوش مصنوعی و پیشرفتهای آن
جهان امروز شاهد این است که شرکتهای نوپا در حوزه هوش مصنوعی، از ایدههای این فناوری برای ساخت رباتهایی استفاده میکنند که بتوانند به صورت خودکار عمل کنند و محیط اطراف خود را درک کرده و در آن حرکت کنند. این موضوع به خوبی نشان میدهد که چه ارتباط طبیعی بین رباتیک و هوش مصنوعی وجود دارد. در واقع، هوش مصنوعی یکی از ابزارهای مهمی است که در ساخت رباتها به کار میرود. همچنین، پیشرفت هوش مصنوعی باعث شده تا رباتها در زمینههای جدیدی مانند خودروهای بدون راننده، رباتهای پیک موتوری و رباتهای معلم نیز ظاهر شوند.
انقلابی در هوش مصنوعی؛ ربات سوفیا
شرکت هنسون رباتیکس تحول بزرگی در زمینه هوش مصنوعی ایجاد کرده و یک ربات به نام سوفیا ساخته که قابلیتهای فوقالعادهای دارد. این ربات میتواند بسیاری از کارها را شبیه به انسان انجام دهد و به همین دلیل به عنوان نخستین رباتی در جهان شناخته میشود که دارای مقام شهروندی است. سوفیا قادر است فیلم تماشا کند، بخندد، به محل کار برود و یک زندگی اجتماعی مستقل برای خود داشته باشد.
مطالب پیشنهادی: هوش مصنوعی جایگزین چه شغلهایی خواهد شد؟
رونمایی ایلان ماسک از تراشه خوانش مغز
چند وقت پیش، ایلان ماسک، رئیس شرکت تسلا، از یک فناوری جدید به نام «نورالینک» پردهبرداری کرد. این فناوری در واقع یک رابط بین مغز و کامپیوتر است.
این دستگاه که اندازهای تقریباً به کوچکی یک سکه دارد، در مغز یک خوک کار گذاشته شد و آزمایشهای مربوطه روی آن انجام گرفت.
به گفته او، این تراشه نشاندهنده یک گام بزرگ در استفاده از فناوری برای درمان و بهبود بیماریهای مرتبط با مغز و اعصاب در انسان است.
تراشه کارگذاشتهشده در مغز خوک که به اندازه یک سکه است
یک خوک به نام گرترود، یک تراشه بسیار کوچک در مغزش دارد که اندازه آن به یک سکه میرسد. این تراشه میتواند سیگنالهای بیسیم ارسال کند و فعالیتهای عصبی مربوط به پوزه خوک را هنگام جستوجوی غذا نشان دهد. آقای ماسک گفته است که این تراشه قابلیت خارج شدن از مغز را دارد. او خوک دیگری به نام «دوروتی» را نیز معرفی کرد که قبلاً تراشهای در مغز داشته، اما بعداً آن را خارج کردهاند.
این دستگاه با ۱۰۲۴ الکترود نازک که درون مغز کار گذاشته شده ارتباط برقرار میکند و سپس اطلاعات را از طریق بلوتوث به یک کامپیوتر خارجی میفرستد. در مراسم رونمایی، عملکرد این تراشه روی خوک آزمایش شد و فعالیتهای مغزی آن به کامپیوتر انتقال داده شد. ایلان ماسک گفته است که در مرحله اول، از این فناوری برای اهداف پزشکی و کمک به افرادی که دچار آسیبهای نخاعی یا بیماریهای ارثی هستند استفاده خواهد شد.
نحوه کارگذاری تراشه در مغز
در این پروژه تحقیقاتی، تراشه طراحی شده از طریق فناوری بلوتوث به یک شبکه کامپیوتری خارجی متصل میشود و در طول شب نیز شارژ میگردد. ابعاد این تراشه ۲۳ میلیمتر قطر و ۸ میلیمتر ضخامت است. به گفته محققان، تراشه گرد ساخت شرکت نورولینک را میتوان طی یک عمل جراحی ساده در مغز قرار داد، بدون اینکه هیچ اثری از آن روی سر باقی بماند.
آیا هوش مصنوعی بشر را نابود می کند؟
این روزها نگرانیهای زیادی درباره هوش مصنوعی در بین جوامع علمی، کارشناسان فناوری و صاحبنظران این حوزه دیده میشود. این موضوع حتی در سالهای اخیر دستمایه ساخت فیلمهای زیادی هم شده است. فیلمهایی مانند ترمیناتور، ماتریکس و بلید رانر که در آنها انسانهایی ضعیف در برابر یک دشمن قدرتمند و ترسناک با هوش مصنوعی قرار میگیرند. به طور کلی، هوش مصنوعی میتواند در دو زمینه اصلی برای ما خطرآفرین باشد:
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در بهترین کلاس و ابزارهای هوش مصنوعی برای کودکان پیدا کنید.
خطر اول
در مواردی که از فناوری هوش مصنوعی برای انجام کارهای خطرناک و مخرب استفاده میشود، شاهد نمونههایی مانند سلاحهای خودکار هستیم که برای هدف گرفتن و کشتن انسانها طراحی شدهاند. این نوع سلاحها به گونهای ساخته میشوند که به راحتی با فشار یک دکمه متوقف نشوند، زیرا کشورها و شرکتهای سازنده آنها تمایلی ندارند که محصولاتشان به سادگی از کار بیفتد.
متخصصان در زمینه هوش مصنوعی اخیراً هشدار دادهاند که احتمالاً در ۵۰ تا ۱۰۰ سال آینده، حجم اطلاعاتی که یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار دارد، از کل اطلاعات ذهن تمام انسانهای روی زمین بیشتر خواهد بود.
هوش مصنوعی نه نسبت به انسانها احساس تنفر دارد و نه علاقه؛ انسانها از اتم ساخته شدهاند و هوش مصنوعی میتواند از همین اتمها برای هدفهای کاملاً متفاوتی استفاده کند.
خطر دوم
یک سیستم هوشمند مصنوعی برای انجام یک کار مفید و سودمند برنامهریزی میشود، اما در مسیر انجام آن کار، به طور ناخواسته دست به اقدامات زیانبار و مخربی میزند.
حالا تصور کنید که این ماشینها از انسانها باهوشتر شوند. در آن صورت چه پیش خواهد آمد؟ آیا این فناوریهای ساختۀ دست بشر تلاش خواهند کرد تا ما را از بین ببرند، یا این که باعث نجات و پیشرفت بشریت خواهند شد؟
هوش مصنوعی روزبهروز در حال پیشرفت و افزایش قابلیتهاست. مطالعات نشان میدهد که احتمالاً در همین قرن، هوش کامپیوترها به سطح هوش انسان خواهد رسید و حتی از آن پیشی خواهد گرفت. به همین دلیل، بسیاری معتقدند که هوش مصنوعی باید آخرین اختراع بزرگ بشر باشد. من به عنوان کسی که در حوزۀ فلسفه و فناوری فعالیت دارم، از شما دعوت میکنم دربارۀ دنیایی که در حال ساختن آن هستیم، بیشتر بیندیشیم. باید در مسیر توسعه و ساخت ماشینهای باهوش و متفکر، با احتیاط و دوراندیشی عمل کنیم.
سریالهای جنجالی ساختهشده با موضوع هوش مصنوعی
تصاویر سریالهای مربوط به هوش مصنوعی
وستورلد (Westworld) – ساخته آمریکا (از ۲۰۱۶ تاکنون) – امتیاز: ۸.۷
بلک میرور (Black Mirror) – ساخته آمریکا (از ۲۰۱۱ تاکنون) – امتیاز: ۸.۸
آقای ربات (Mr. Robot) – ساخته آمریکا (۲۰۱۹-۲۰۱۵) – امتیاز: ۸.۶
هیومنز (Humans) – ساخته آمریکا (۲۰۱۸-۲۰۱۵) – امتیاز: ۸
در پایان فصل اول سریال وستورلد، وقتی دلورس معمای هزارتو را درمییابد و از برنارد در مورد آن میپرسد، برنارد پاسخ میدهد: «تو یک ربات نیستی، تو انسانی.»
مقصود برنارد این بود که دلورس موجودی بیاحساس و بیجان نیست، بلکه دارای آگاهی و درک است.
بدون شک درباره آینده، دیدگاههای مختلفی وجود دارد. اگر هوش مصنوعی به درستی به کار گرفته شود، نه تنها تهدیدکننده نیست، بلکه میتواند کمک بزرگی برای انسانها باشد. با این حال، دانشمندانی مانند استیون هاوکینگ، استیو وزنیاک و بسیاری از پژوهشگران علوم کامپیوتر همچنان معتقدند که باید از هوش مصنوعی هراس داشت، چون ممکن است برای بشریت خطرناک باشد.
نظر شما در این باره چیست؟ آن را با ما در میان بگذارید.
یکی از هیجانانگیزترین و در عین حال نگرانکنندهترین کاربردهای هوش مصنوعی، پدید آمدن «عامـلهای هوش مصنوعی» است. این عاملهای هوشمند میتوانند با بررسی دادهها، یادگیری پیوسته و انجام خودکار کارها، انقلابی در صنایع گوناگون ایجاد کنند. از مدیریت چتباتهای پیشرفته گرفته تا بهبود فرآیندهای تجاری، این عاملها هر روز باهوشتر میشوند.
البته همانطور که پیشتر اشاره شد، این فناوری نیازمند نظارت و رعایت اصول اخلاقی است. اگر علاقهمندید با جزئیات بیشتری از نحوه کار عاملهای هوش مصنوعی آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله «۰ تا ۱۰۰ عامل هوش مصنوعی» را مطالعه کنید.
هوش مصنوعی؛ افق جدید پیش روی کشورها
هوش مصنوعی یک دگرگونی بزرگ در فناوریهای جدید به شمار میرود و آیندهای تازه را در برابر زندگی انسانها گشوده است. این پیشرفت، رقابتی سخت و گسترده میان کشورهای مختلف جهان مانند آلمان، کانادا و کشورهای خاورمیانه به وجود آورده است. در آینده، جابجایی نیروی کار به این کشورها نیز تغییرات مهمی را تجربه خواهد کرد.
کشورهای صنعتی مهمی مانند آمریکا، آلمان، انگلیس، چین و ژاپن در این زمینه بسیار فعال هستند. چین ادعا کرده که تا سال ۲۰۳۰ میلادی، پیشروی جهانی در حوزه هوش مصنوعی خواهد شد. این ادعا از سوی دیگر کشورهای صنعتی جدی گرفته شده و آنان تلاش میکنند در این رقابت عقب نمانند.
با این حال، دیگر کشورهای خاورمیانه هم میکوشند از این رقابت جا نمانند و برای خود جایگاهی در این عرصه پیدا کنند.
مطالب پیشنهادی: اپلیکیشنهای هوش مصنوعی، چگونه از هوش مصنوعی استفاده کنیم
یک پاسخ
خیلی جالب بود! من همیشه فکر میکردم این بحث ها فقط توی فیلم های علمی-تخیلی معنی داره، ولی انگار واقعاً داره به یه دغدغه جدی تبدیل میشه.