چسبها گونههای مختلفی دارند و در زندگی روزمره بسیار کاربرد دارند. کار بسیاری از کسبوکارها به این ماده وابسته است. مشاغل زیادی به شکل مستقیم یا غیرمستقیم با انواع چسب سر و کار دارند. اولین چسبها حدود دویست هزار سال پیش توسط انسانهای نخستین ساخته شدند. شاید تاکنون تصور میکردید که اختراع چسب به دویست سال پیش بازمیگردد؛ اما نئاندرتالها در گذشتههای دور با بهرهگیری از قیر طبیعی و مواد مشابه، دو قطعه را به هم متصل میکردند.
چسبها امروزه به یکی از نیازهای اساسی زندگی تبدیل شدهاند. از چسبها برای تعمیر وسایل، ساختن محصولات تازه و به هم پیوند دادن قطعات مختلف استفاده میشود.
چسبهای امروزی از زمان جنگ جهانی دوم پدید آمدند. هزاران سال پیش، مصریان باستان از اجزای بدن حیوانات چسب تولید میکردند. در جنگ جهانی اول، چسبهایی مانند نئوپرن، اپوکسی و اکریلونیتریل از مواد نوین ساخته شدند. داستان پیدایش چسب بسیار جذاب است و در این نوشته کوشیدهایم انواع چسب و شیوه کار هر یک را معرفی کنیم.
رونیکس را بخوانید.
شناخت انواع چسب از قدیم تا به امروز
چسبها در انواع گوناگونی تولید میشوند. برخی از آنها با انجام یک واکنش شیمیایی سفت و محکم میشوند و دو سطح را به هم متصل میکنند. نوع دیگری از چسبها هم وجود دارد که در آن هیچ واکنش شیمیایی رخ نمیدهد. هر یک از این دو دسته، خود نمونههای متنوعی دارند که در صنعت یا کارهای روزانه مورد استفاده قرار میگیرند. در همه چسبها، دو نیروی اصلی در ایجاد اتصال نقش دارند. قدرت چسبندگی چسب بر اساس نیروهای واندروالسی و پیوندهای شیمیایی است. این نیروها مانند یک کشش و جذب بین چسب و سطح مورد نظر عمل میکنند.
برای ایجاد نیروهای واندروالسی، چندین گروه شیمیایی نقش مهمی ایفا میکنند. اگر این گروهها در ساختار یک چسب وجود داشته باشند، میتوانند به ایجاد اتصال قوی و محکم کمک کنند. از جمله این گروههای مؤثر میتوان به نیتریل، هیدروکسیل، کربوکسیل و آمید اشاره کرد.
انواع چسبهایی که توسط واکنش شیمیایی سخت میشوند
چسبهای اپوکسی ممکن است اسمشان برای شما جدید باشد، اما در واقع از بهترین و معروفترین چسبهای ساختمانی به شمار میروند. از این چسب برای چسباندن چوب، فلز، شیشه، بتن، سرامیک و انواع پلاستیک استفاده میشود. این چسب در برابر مایعاتی مثل روغن، آب، اسید و مواد قلیایی مقاومت خوبی دارد.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در مهمترین اصول نگهداری از جعبه ابزار چیست؟ | 9 نکته برای مراقبت بیشتر از جعبه ابزار پیدا کنید.
چسبهای فنولیک بیشتر برای فلزات کاربرد دارند. این نوع چسب معمولاً در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد و برای مصارف معمولی و شخصی طراحی نشده است. خود چسب فنولیک به تنهایی شکننده است، به همین دلیل موادی مانند پلیوینیل فرمال، پلیوینیل بوتیرال، اپوکسی و لاستیک نیتریل به آن اضافه میشود تا مقاومت و استحکام آن افزایش یابد.
یکی از انواع چسبهای مخصوص چوب، چسبهای تراکمی فرمالدهید است.
چسب اکریلیک از انواع شناختهشدهتر چسبهاست. از این چسب برای اتصال فلز، سرامیک و لاستیک استفاده میشود. چسبهای اکریلیک اتصالات بسیار محکم و با دوامی ایجاد میکنند و قدرت چسبندگی فوقالعادهای دارند.
چسبهای غیرهوازی در شرایط بدون اکسیژن سفت و سخت میشوند. از این چسب معمولاً برای اتصال چرخدندهها، چسباندن قطعات استوانهای و درزگیری استفاده میکنند.
چسبهای پلیسولفید بیشتر برای درزگیری دور آینهها به کار میروند و مانند یک سد مانع از نفوذ رطوبت میشوند.
چسب سیلیکونی نرم و انعطافپذیر است. این چسب مقاومت بسیار بالایی در برابر عوامل محیطی و مواد شیمیایی دارد و معمولاً به عنوان درزگیر در حمام و آشپزخانه شناخته میشود.
آشنایی کامل با همهی انواع چسبهای صنعتی
در دنیای ساختوساز و صنعت، چسبها نقش بسیار مهمی دارند. آنها مانند پیونددهندههای قدرتمندی هستند که مواد مختلف را به هم متصل میکنند. در اینجا میخواهیم به زبان ساده، انواع اصلی چسبهای صنعتی را از پایه تا پیشرفته بررسی کنیم.
**چسبهای پایه آب:**
این چسبها بر پایه آب ساخته شدهاند و معمولاً بیبو هستند. برای چسباندن چوب، کاغذ و مقوا بسیار مناسبند و کار با آنها راحت است.
**چسبهای حلالپایه:**
این نوع چسبها سریعتر خشک میشوند و چسبندگی بالایی دارند. از آنها اغلب برای چسباندن پلاستیک، چرم و لاستیک استفاده میشود.
**چسبهای اپوکسی:**
چسبهای اپوکسی از دو بخش تشکیل میشوند که با مخلوط کردن آنها، چسب بسیار محکمی ایجاد میشود. این چسب برای فلزات، سرامیک و برخی پلاستیکها ایدهآل است و در برابر آب و گرما مقاومت خوبی دارد.
**چسبهای سیلیکونی:**
این چسبها انعطافپذیر هستند و در برابر دمای خیلی بالا یا خیلی پایین مقاومند. معمولاً برای درزگیری و چسباندن شیشه، فلز و سرامیک در محیطهای مرطوب مثل حمام یا آشپزخانه به کار میروند.
**چسبهای پلیاورتان:**
چسبهای پلیاورتان بسیار قوی و بادوام هستند. آنها میتوانند مواد مختلفی مانند چوب، فلز، بتن و حتی برخی پلاستیکها را به هم بچسبانند و در برابر ضربه و لرزش مقاومت خوبی نشان میدهند.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره فوت و فنهای برشکاری و جوشکاری لوله سیاه بیابید.
**چسبهای حرارتی یا تفنگی:**
این چسبها به شکل میلههای جامد هستند و با دستگاه تفنگی حرارت دیده و ذوب میشوند. برای کارهای سریع، تعمیرات کوچک و صنایع دستی بسیار پرکاربردند.
**چسبهای تخصصی:**
برای کارهای خاص، چسبهای ویژهای نیز وجود دارند. مانند چسبهای دوجزیی قوی، چسبهای مخصوص بتن، چسبهای مقاوم در برابر حرارتهای بسیار بالا و چسبهای انعطافپذیر برای مصالح ساختمانی.
انتخاب نوع درست چسب به عواملی مانند جنس مواد، محل استفاده (داخل یا خارج ساختمان)، میزان استحکام مورد نیاز و شرایط محیطی مانند رطوبت یا دما بستگی دارد. با شناخت ویژگیهای هر کدام، میتوان بهترین و بادوامترین اتصال را ایجاد کرد.
چسبهایی که بدون واکنش شیمیایی سخت میشوند
چسبهای تماسی از شناختهشدهترین چسبهایی هستند که پایه حلالی دارند. از این چسبها معمولاً برای متصل کردن روکشها، قطعات پلاستیکی به چوب و همچنین چسباندن اجزای فلزی استفاده میشود.
چسبهای پمادی نیز بر پایه حلال ساخته میشوند و به صورت عمومی برای مصارف روزمره به فروش میرسند. این چسبها در واقع از ترکیب لاستیک نیتریل در حلالهای آلی تهیه میشوند.
چسبهای بر پایه آب و خمیرهای چسب: این گروه با تبخیر آب سفت و محکم میشوند. جالب است بدانید که مواد اولیه اصلی برای تولید بسیاری از چسبها، ذرت، نشاسته و برخی غلات دیگر هستند. محصولاتی مانند مقوا، کاغذ، کاغذ دیواری و پاکتهای پستی با کمک این نوع چسبها ساخته میشوند.
چسبهای امولسیون آبی که معروفترین نمونه آن چسب چوب است، در کارخانهها برای اتصال قطعات مختلف، پنجرهها و مبلمان به کار میروند.
چسبهای ذوبی یا حرارتی را تقریباً همه میشناسند. این چسب از نوع ترموپلاست است و معمولاً با وسیلهای شبیه تفنگ استفاده میشود. از این چسب در کاردستیهای مدرسه، ساخت جعبههای مقوایی، صحافی کتاب و چسباندن مقواها به یکدیگر استفاده میکنند.
هر چسب کجا کاربرد دارد؟
در این بخش میخواهیم انواع چسبهایی که در کارهای روزمره و صنعتی کاربرد دارند را به شما معرفی کنیم و بگوییم هر کدام برای چه کاری مناسب است.
**چسب چوب:** همان طور که از نامش پیداست، از این چسب برای به هم چسباندن قطعات چوب استفاده میشود. هنگام خرید، بهتر است به سراغ برندهای معتبر بروید، زیرا میزان قدرت چسبندگی محصولات مختلف با هم تفاوت دارد.
**چسب پارچه:** چسباندن تکههای پارچه با چسبهای معمولی کار دشواری است. چسب مخصوص پارچه انعطاف خوبی دارد و معمولاً در برابر آب هم مقاوم است.
**چسب حساس به فشار (PSA):** این نوع چسب در کارهای هنری و دستسازهها زیاد به کار میرود. در صنعت نیز برای چسباندن تصاویر یا کاغذها از آن استفاده میکنند.
**چسب یک دو سه (123):** این چسب خودش انواع مختلفی دارد. به خاطر قدرت چسبندگی زیاد، برای چسباندن مواد مختلفی مثل پلاستیک، سرامیک و چوب مناسب است. حتی میتوان با آن کاشی، فلز و فایبرگلاس را هم به هم متصل کرد. پایه اصلی این چسبها مادهای به نام سیانواکریلات است که دلیل قدرت بالای آن هم محسوب میشود. زمان خشک شدن چسب یک دو سه بسیار کم است و به همین دلیل، در میان انواع چسب، محصولی مانند چسب یک دو سه رونیکس طرفداران زیادی دارد.
چسب سوپر گلو: این چسب از دسته چسبهای بسیار قوی و مقاوم است. قدرت چسبندگی آن بسیار بالا و قابل توجه است. از سوپر گلو میتوان برای به هم چسباندن اجسام سنگین مانند فلز، شیشه، سرامیک، چوب، چرم و موارد مشابه استفاده کرد. همچنین برای متصل کردن کف کفش به رویه آن نیز از این چسب بهره میبرند.
چسب اپوکسی یا چسب هل ایرانی: این نوع چسب بیشتر برای پر کردن ترکها و درزها کاربرد دارد. در ایران به دلیل شباهت زیاد عملکرد این چسب به چسب اپوکسی، معمولاً آن را با نام چسب هل میشناسند. چسب اپوکسی از مخلوط کردن دو ماده مایع جداگانه به دست میآید. پس از ترکیب این دو بخش، باید سریع آن را روی سطح مورد نظر مالید و دو قطعه را به هم فشرد.
چسب فوری یا SBR: این نوع چسب بر پایهی SBR تولید میشود. ماده اصلی آن از ترکیبات لاستیکی طبیعی یا ساختگی تشکیل شده و حالت مایع با رنگی شبیه به عسل دارد. به این چسب، چسب موکت هم گفته میشود. معمولاً این محصول با نام چسب یک دو سه نیز شناخته میشود و برای چسباندن سطوح محکم مانند فلز و پلاستیک به کار میرود.
برای گسترش دانش خود، مقاله معرفی بهترین برند کفش ایمنی | بررسی 8 برند برتر سال را مطالعه کنید.
انواع چسب مایع در استفاده روزمره
همه انواع چسب برای کارهای روزمره مناسب نیستند. چسبهای مایع مختلفی مثل چسب حرارتی (تفنگی)، چسب مخصوص پارچه، چسب اپوکسی، چسب چوب و چسب فوری (یک دو سه) در زندگی روزمره کاربرد دارند. البته بعضی از این چسبها ممکن است کمی مواد سمی تولید کنند؛ پس موقع استفاده باید به نکات ایمنی که روی بستهبندی نوشته شده دقت کنید.
هر نوع از این چسبها استحکام و قدرت چسبندگی مخصوص به خود را دارد. بعضی از آنها سریع خشک میشوند، ولی در محیط مرطوب خاصیت خود را از دست میدهند. بعضی دیگر برای چسباندن دو سطح به هم به زمان بیشتری نیاز دارند، ولی پس از خشک شدن تا ماهها حتی در برابر رطوبت هم مقاوم میمانند.
.h_iframe-aparat_embed_frame{position:relative;}.h_iframe-aparat_embed_frame .ratio{display:block;width:100%;height:auto;}.h_iframe-aparat_embed_frame iframe{position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%;}
سخن آخر
چسبها در گونههای مختلفی تولید میشوند و هر روز در کارها و صنعتهای گوناگون به کار میروند. پیش از خرید چسب، نکته کلیدی این است که بدانید برای چه کاری نیاز دارید و آن چسب چگونه عمل میکند. برخی از چسبها برای استفاده، نیازمند رعایت شرایط ویژهای هستند که همه این موارد در راهنمای محصول درج شده است. بنابراین پیش از خرید و به کارگیری هر نوع چسب، دستورالعمل استفاده آن را به دقت بخوانید.
علاوه بر این، مطالبی که در اینجا درباره انواع چسبها بیان شده، میتواند به شما کمک کند تا در صورت لزوم، مناسبترین چسب را برای وصل کردن مواد و اجسام مختلف انتخاب و خریداری نمایید.
سؤالات متداول
برای چسباندن دو تکه چرم به هم از چه چسبی میتوان استفاده کرد؟
چسب سوپرگلو برای چسباندن مواد سنگین مانند فلز، شیشه، سرامیک، چوب و چرم مناسب است.
چسب حساس به فشار (PSA) معمولاً برای چه کارهایی استفاده میشود؟
از این چسب در کارهای هنری، صنایع دستی، نصب تصاویر و چسباندن کاغذ استفاده میکنند.
بهترین چسب برای کارهای ساختمانی کدام است؟
چسبهای اپوکسی بهترین نوع چسب ساختمانی محسوب میشوند. از این چسبها برای اتصال سطوح مختلف مانند چوب، فلز، شیشه، بتن و سرامیک به یکدیگر استفاده میشود.
یک پاسخ
خیلی از این چسب ها رو نمی شناختم، ممنون!